Trong chương trình đào tạo giáo viên hiện nay, thực tập sư phạm được xem là một nội dung cốt lõi nhằm phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên. Theo định hướng đổi mới giáo dục phổ thông tại Việt Nam (Chương trình GDPT 2018), giáo viên không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là người tổ chức hoạt động học tập, phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh. Do đó, thực tập sư phạm 1 của sinh viên K13, ngành Sư phạm Ngữ văn và Sư phạm Lịch sử, Trường Đại học Hải Dương tại các trường trung học cơ sở (THCS) và trung học phổ thông (THPT) không chỉ là cơ hội để sinh viên vận dụng kiến thức chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm đã được trang bị trong nhà trường, mà còn là bước chuyển quan trọng từ môi trường lí thuyết sang thực tiễn nghề nghiệp, phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của sinh viên trong quá trình đào tạo.
Tháng 3 năm 2026, toàn bộ sinh viên năm thứ ba thuộc hai ngành Sư phạm Ngữ văn và Sư phạm Lịch sử của Khoa Ngữ văn và Khoa học Xã hội, Trường Đại học Hải Dương đã về các trường phổ thông trên địa bàn tỉnh để thực hành như Trường THCS Võ Thị Sáu, Trường THCS Cẩm Thượng, Trường THCS Tân Bình, Trường THCS Bình Hàn, Trường THCS Hải Tân, Trường THCS Ngô Gia Tự, Trường THCS Ngọc Châu, Trường THCS Việt Hòa, Trường THPT Nguyễn Du, Trường THPT Chu Văn An,…
Trước khi tổ chức đợt thực tập sư phạm 1, Khoa Ngữ văn và Khoa học Xã hội đã mời các chuyên gia đến tập huấn kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy bộ môn ở trường phổ thông nhằm giúp sinh viên nâng cao năng lực thiết kế và tổ chức bài dạy và các hoạt động theo hướng hiện đại. Thay vì chỉ sử dụng phương pháp, hình thức truyền thống, sinh viên có thể khai thác các công cụ như bài giảng điện tử, video, hình ảnh, sơ đồ tư duy,… để tăng tính trực quan và sinh động của bài học. Đối với môn Ngữ văn, công nghệ thông tin hỗ trợ trình chiếu tác phẩm, tư liệu hình ảnh, phim chuyển thể, từ đó nâng cao khả năng cảm thụ của học sinh. Đối với môn Lịch sử, việc sử dụng bản đồ số, video tư liệu, timeline tái hiện sự kiện một cách trực quan, góp phần phát triển tư duy lịch sử. Công nghệ thông tin còn góp phần đa dạng hóa các hình thức học tập như thảo luận trực tuyến, làm việc nhóm, kiểm tra nhanh (quiz), từ đó thu hút sự tập trung, chú ý của học sinh. Điều này phù hợp với yêu cầu của Chương trình GDPT 2018, trong đó nhấn mạnh vai trò chủ thể của người học.
Sinh viên ngành SPNV và SPLS tham dự buổi tập huấn kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy ở trường phổ thông
Thực tập sư phạm 1 tạo điều kiện cho sinh viên tiếp xúc môi trường giảng dạy, tìm hiểu thực tế, nằm vững các chức năng, nhiệm vụ của người giáo viên để từ đó hình thành kĩ năng, thái độ và tình cảm nghề nghiệp, làm cơ sở để hình thành phẩm chất và năng lực sư phạm của người giáo viên.
Trước hết, thực tập sư phạm 1 giúp sinh viên củng cố và kiểm chứng kiến thức chuyên ngành. Đối với sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn, đó là khả năng cảm thụ, phân tích tác phẩm, tổ chức hoạt động đọc - hiểu và phát triển năng lực ngôn ngữ cho học sinh. Trong khi đó, sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử phải thể hiện được năng lực tái hiện, phân tích sự kiện, tư duy lịch sử và khả năng liên hệ thực tiễn. Khi đứng lớp tại các trường THCS và THPT, sinh viên không chỉ luyện cách “dạy đúng” mà còn được hướng dẫn, rèn luyện để “dạy hay”, “dạy hiểu” - điều mà lí thuyết trên giảng đường khó có thể phản ánh đầy đủ.
Bên cạnh đó, thực tập sư phạm 1 là môi trường rèn luyện kĩ năng nghề nghiệp một cách toàn diện. Sinh viên được trực tiếp tham gia vào các hoạt động như soạn kế hoạch bài dạy, giảng dạy, dự giờ, chấm bài, nhận xét học sinh và tham gia công tác chủ nhiệm. Qua đó, các em học được cách quản lí lớp học, xử lí tình huống sư phạm, giao tiếp với học sinh và đồng nghiệp. Đặc biệt, với đặc thù môn Ngữ văn và Lịch sử là những môn học mang tính tư duy và giàu cảm xúc nên đòi hỏi sinh viên cần phải biết cách tạo hứng thú học tập, khơi gợi suy nghĩ và định hướng giá trị cho học sinh.
Sinh viên ngành SPNV thực tập giảng dạy tại Trường THCS Võ Thị Sáu
Sinh viên ngành SPLS thực tập giảng dạy tại Trường THCS Việt Hòa
Đặc biệt, trong đợt thực tập sư phạm 1, các em sinh viên được tham gia vào các hoạt động chào mừng ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 26/3 tại các trường THCS và THPT. Đây là cơ hội quan trọng giúp các em sinh viên không chỉ rèn luyện năng lực dạy học mà còn phát triển năng lực công tác đoàn - hội, tổ chức hoạt động giáo dục và hoạt động trải nghiệm cho học sinh. Sinh viên thực tập đã tham gia nhiều hoạt động cụ thể như: tổ chức chương trình sinh hoạt dưới cờ với chủ đề tôn vinh phụ nữ, xây dựng và triển khai hoạt động ngoại khóa (thi kể chuyện, diễn kịch, thuyết trình) về phụ nữ Việt Nam. Các em phối hợp với Đoàn trường tổ chức thi văn nghệ, giải thể thao… Sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn có lợi thế trong việc xây dựng kịch bản, dẫn chương trình và tổ chức hoạt động ngôn ngữ, trong khi sinh viên Sư phạm Lịch sử thể hiện tốt việc lồng ghép yếu tố lịch sử, truyền thống và giáo dục giá trị sống.
Sinh viên ngành SPLS tham gia tổ chức chào mừng ngày 8/3 tại Trường THPT Nguyễn Du
Sinh viên ngành SPNV hướng dẫn học sinh thiết kế thiệp chúc mừng ngày Quốc tế Phụ nữ
Một điểm đáng chú ý là môi trường thực tập tại các trường THCS và THPT còn mang đến những trải nghiệm nghề nghiệp thú vị cho các em sinh viên. Ở cấp THCS, học sinh khá hiếu động, khả năng tập trung chưa cao, đòi hỏi sinh viên phải linh hoạt trong phương pháp giảng dạy và quản lí lớp học. Ngược lại, ở cấp THPT, học sinh có ý thức học tập rõ ràng hơn, nhưng lại chịu áp lực thi cử, yêu cầu bài giảng phải có chiều sâu, hệ thống và bám sát định hướng kiểm tra, đánh giá. Việc trải nghiệm cả hai cấp học giúp sinh viên có cái nhìn toàn diện hơn về nghề dạy học và đối tượng học sinh. Vì vậy, trong quá trình thực tập sư phạm 1, một trong những năng lực cốt lõi mà sinh viên cần hình thành là khả năng nhận diện đặc điểm đối tượng học sinh và lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp. Thực tiễn tại các trường THCS và THPT cho thấy, sự khác biệt về tâm lí, nhận thức và nhu cầu học tập của học sinh ở mỗi cấp học đòi hỏi sinh viên không thể áp dụng một cách dạy học đồng nhất. Việc đánh giá học sinh cũng cần được thực hiện trên nhiều phương diện: trình độ nhận thức, đặc điểm tâm lí lứa tuổi, hứng thú học tập và môi trường lớp học. Thông qua hoạt động dự giờ, quan sát và trao đổi với giáo viên hướng dẫn, sinh viên có thể xác định được mức độ tiếp thu của học sinh, từ đó điều chỉnh nội dung và cách thức tổ chức bài dạy. Đối với học sinh THCS, phương pháp dạy học nên thiên về trực quan, sinh động và trải nghiệm, như trò chơi học tập, đóng vai, hoạt động nhóm ngắn nhằm duy trì sự chú ý và hứng thú. Ngược lại, với học sinh THPT, cần chú trọng các phương pháp phát triển tư duy như thảo luận, tranh luận, phân tích vấn đề và liên hệ thực tiễn, giúp học sinh hình thành năng lực lập luận và tư duy phản biện. Đối với sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn và Sư phạm Lịch sử, việc lựa chọn phương pháp càng cần có sự tinh tế. Môn Ngữ văn đòi hỏi sự kết hợp giữa cảm thụ và biểu đạt, do đó cần tạo không gian cho học sinh chia sẻ cảm nhận cá nhân. Trong khi đó, môn Lịch sử yêu cầu tư duy logic và hệ thống, nên cần sử dụng sơ đồ, dòng thời gian và phân tích nguyên nhân - kết quả để hỗ trợ nhận thức. Tuy nhiên, thực tế thực tập sư phạm 1 cho thấy một số sinh viên còn gặp khó khăn trong việc chuyển hóa từ nhận thức về đối tượng sang hành động sư phạm cụ thể. Nhiều trường hợp sinh viên thiếu tự tin, lúng túng khi đứng lớp. Có sinh viên chưa kiểm soát tốt thời gian và nội dung bài giảng. Ngoài ra, áp lực từ việc vừa dạy học, vừa hoàn thành báo cáo thực tập cũng làm một số sinh viên có tâm lí căng thẳng.
Những trải nghiệm nói trên sẽ giúp sinh viên ngày một trưởng thành. Qua đợt thực tập sư phạm 1, sinh viên càng nhận thức rõ hơn về trách nhiệm và ý nghĩa của nghề giáo - một nghề không chỉ truyền đạt tri thức mà còn góp phần hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ.
Tin bài: Khoa Ngữ văn và Khoa học Xã hội